Home » Psychoterapia

Psychoterapia

Psychoterapia leczy. To czas, kiedy goją się rany te z bieżącego czasu i te z przeszłości. Najważniejszym jej elementem jest zmiana, której osiągnięcie pomoże przynieść ulgę i znieść objawy. Psychoterapia jest drogą do poznania siebie, swoich możliwości i ograniczeń. To sposób bycia z osobą, rozmowy i zrozumienia jej.  Pozwala on przyjrzeć się niekorzystnym mechanizmom i schematom, które człowiek powiela i które komplikują mu życie i relacje z innymi. Podczas psychoterapii człowiek ma okazję zrozumieć siebie swoją sytuację, znaleźć rozwiązania. Uczy się wyrażać samego siebie, bada jak wpływa na innych ludzi i jak ludzie wpływają (wpłynęli) na niego. Podczas psychoterapii człowiek ma okazję wypróbować nowe, konstruktywne zachowania, które będą go wzmacniały.

 Nie można rozwiązać problemu, posługując się tym samym sposobem myślenia, który go stworzył…
Albert Einstein

Nie wystarczy nazwać problem, trzeba go zrozumieć, zrozumieć jak powstaje i co go utrzymuje, a do tego potrzebny jest ktoś, kto patrzy szerzej niż człowiek tkwiący w tym problemie.

Rodzaje zmian możliwych do osiągnięcia w czasie psychoterapii:

  • Zachowania, zwłaszcza te, które są nawykowe, powstałe w wyniku uwarunkowania: fobie, lęki.
  • Zmiana relacji interpersonalnych – m.in. sposób komunikowania się, tworzenia relacji, rozwijania jej, utrzymywania, zdolność do kontrolowania własnego zachowania i reakcji na zachowania partnera, umiejętność rozwiązywania konfliktów, radzenie sobie z przeżywanymi uczuciami własnymi i partnera.
  • Zmiany w rodzinie
    • W obrębie struktury rodziny (terapia rodzin): sposobów pełnienia ról, granic między podsystemami, zmiany w zakresie spójności rodziny.
    • W obrębie zasad regulujących funkcjonowanie rodziny: zmiana treści, plastyczności zasad, rodzaju kontroli przestrzegania zasad i inne.
    • W obrębie wzorców komunikowania się: zwiększenie otwartości, unikanie sytuacji podwójnego wiązania, zmiana w zakresie niekonstruktywnego delegowania, itd.
    • W obszarze relacji emocjonalnych: zmniejszenie poziomu wyrażanych emocji, przetarcie szlaków dla wyrażania emocji, zmiany w zakresie poczucia lojalności między członkami rodziny, i inne.
  • Zmiany intrapsychiczne (dotyczące relacji z samym sobą – najważniejsze w psychoterapii)
    • Uzyskanie wglądu w konflikty wewnętrzne i przeżywane uczucia.
    • Umiejętność rozwiązywania konfliktów lub życia u ich boku (nie wszystkie konflikty wewnętrzne są do całkowitego rozwiązania, niektóre sa motorem rozwoju).
    • Przekształcenie niekorzystnych mechanizmów obronnych na lepsze i bezpieczniejsze.
    • Zmiana relacji z ludźmi poprzez uświadomienie sobie prawdziwych uczuć, rozwiązywanie „spraw niedokończonych”, pozbycie się uczuć utraty i związanej z tym agresji czy gnębiącego smutku, pozbycie się poczuci bezradności, nabycie umiejętności i wzorców bycia z innymi, tworzenia konstruktywnych relacji.
    • Zmiana schematów poznawczych i towarzyszących im emocji.  Zidentyfikowanie schematów odpowiedzialnych za niewłaściwe funkcjonowanie i powstawanie objawów nerwicowych, depresyjnych i innych zaburzeń. Wpływ na przekonania, które wpływają na niekorzystne i raniące postrzeganie siebie i innych ludzi, własnych powinności wobec otoczenia. Zmiana wzorców poznawczo-emocjonalnego reagowania na zadania a zwłaszcza sytuacje problemowe. Umiejętność rozumienia siebie, bycia dla siebie czytelnym, spójnym.
    • Zmiana postaw – osiągnięcie zgodności między przekonaniami, przeżywanymi uczuciami i zachowaniem. Zmiana postaw na konstruktywne wobec samego siebie, osób znaczących, innych ludzi, zadań i celów społecznych, norm i wartości.
    • Zmiana w zakresie poczucia sensu własnego życia. Wprowadzenie zmian w zasady wyznaczające cele życiowe. Przywrócenie zdolności do samorozwoju oraz odnalezienie własnej miary doceniania tego, co jest dla człowieka korzystne i dobre.  Kierowanie własnymi doświadczeniami pozwoli człowiekowi doświadczać poczucia wolności, twórczości i sensu życia – czuć się wartościowym i ważnym.

Zmiany, do których ma doprowadzić psychoterapia mogą dotyczyć tego, co przeszkadza, naprawiania tego, co zostało uszkodzone w wyniku dawnych doświadczeń czy procesu uczenia się.  Zmiana może dotyczyć zaakceptowania siebie takim, jakim się jest, prowadzić do uruchamiania mocnych swoich stron, stymulowania posiadanych możliwości, stworzenia okazji do wzrostu. Zmiana to także poszukiwanie i odkrywanie własnych zasobów, to także poszukiwanie zasobów zewnętrznych – relacji, innych ludzi. Zmiana może też polegać na nabywaniu nowych umiejętności, nowych sposobów radzenia sobie z trudnymi sytuacjami, nowych sposobów organizacji systemu rodzinnego, tworzenia więzi z innymi, wreszcie nowego sensu własnego życia.

Dla pacjenta i  terapeuty najważniejsza jest decyzja o tym, jaka zmiana jest potrzebna i możliwa do osiągnięcia w psychoterapii, jaka warunkuje ustąpienie lub zmniejszenie nasilenia objawów.

Istotne jest, aby pacjent i terapeuta „grali do jednej bramki”, osiągnięcie odpowiedniego poziomu zaufania i głębokości relacji, pozwala na podążanie w kierunku pożądanych zmian.

(na podstawie Jan Czabała, Czynniki leczące w psychoterapii, PWN, Warszawa 2006, s. 169-182)